Bouw en Uitvoering

Focus op kwaliteitszorg

Kwaliteitszorg

Ondernemen in, door en met de maatschappij

Er zit toekomst in de zorg. Als we maar de focus leggen op innovatie. Niet alleen, maar samen met anderen in een keten. Ondernemen in, door en met de maatschappij zou weleens een gunstig effect kunnen hebben op de zorgvraag, de zorgkosten en de kwaliteit van de zorg in zijn algemeenheid. Kortom, de focus op kwaliteitszorg.

Op dinsdag 30 maart jongstleden organiseerde Het Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO in samenwerking met Flevum Forum Network een bijeenkomst met als thema ‘Verknopen van de kwaliteit van zorg met ondernemerschap en een gezonde bedrijfsvoering’. Een van de sprekers was Ton Kessels, voorzitter Raad van Bestuur van Pantein. Kessels is meer dan twintig jaar bestuurder in de zorgsector, waarvan ruim zeventien jaar in de regio Land van Cuijk en Noord-Limburg. Hij is een fervent voorstander van ketenzorg. ‘Samen kunnen we meer. Ketenzorg stelt ons in staat om concepten op het gebied van zorg, welzijn en wonen vanuit verschillende aanbieders op elkaar aan te laten sluiten. Samenwerking is een voorwaarde om onze cliënten maatwerkoplossingen te kunnen bieden. Bovendien leidt deze aanpak tot een kwaliteitsverbetering van de gezondheid van burgers en de leefbaarheid in de regio.’ Pantein is een brede ketenorganisatie. De organisatie biedt dienstverlening in gezondheid, wonen, welzijn en zorg en bestaat uit het Maasziekenhuis Pantein, Thuiszorg Pantein, Zorgcentra Pantein (elf verpleeg- en verzorgingshuizen) en de GGZ.

Waarde van de cliënt

Geïnspireerd door professor Michael Porter, zoals vastgelegd in ‘Redefining Health Care’, heeft demissionair minister Klink een denktank in het leven geroepen met als doel om aangrijpingspunten te formuleren voor waardegedreven ondernemerschap in de Nederlandse zorg. Kern is: plaats niet aanbieders, verzekeraars of andere partijen centraal, maar de waarde voor de cliënt. Het systeem moet draaien om de gezondheid van de cliënt en alle partijen/diensten moeten derhalve met elkaar samenwerken. ‘Waardecreatie betekent per definitie ketenzorg’, vertelt Kessels. ‘De cliënt krijgt de zorg aangeboden door de partij/professional die dit het beste kan. Dit houdt in dat de zorg steeds meer verleend zal worden vanuit de eerste lijn, veel minder vanuit de tweede en derde lijn.’ We praten dan over het zogenaamde stepped-care principe. In eerste instantie wordt aan de cliënt de meest effectieve, minst belastende, goedkoopste en kortste vorm van behandeling aangeboden die mogelijk is gezien de aard en ernst van de problematiek. Pas als deze minimale interventie onvoldoende effect heeft, wordt naar een intensievere interventie overgegaan.

Ketenzorg en preventie

‘Ketenzorg is ook noodzakelijk om te kunnen werken aan gezondheid en preventie’, vervolgt Ton Kessels. ‘Het is het meest inspirerende terrein dat we aan het ontginnen zijn. Vooral voor chronisch zieken is ketenzorg en preventie erg belangrijk. Zij hebben immers veelal te maken met verschillende zorgdisciplines. Vandaar ook dat de minister de functionele bekostiging heeft bedacht.’ Deze bekostiging vindt plaats op basis van integrale zorg die wordt geleverd aan de cliënt. Voor een bepaalde aandoening krijgt deze een pakket van zorg aangeboden door verschillende zorgverleners. Modules voor zelfmanagement, educatie en leefstijl worden toegevoegd. Voor deze integrale zorg geldt één prijs. ‘We zien in Nederland dat huisartsen zich nu organiseren in zorggroepen. Pantein heeft het anders aangepakt. Om de zorg beter te regelen voor mensen die met meerdere zorgaanbieders te maken krijgen, zoals chronisch zieken, hebben wij samen met de huisartsen in onze regio een BV opgericht, Syntein. De zorgverzekeraars kopen via deze BV ketenzorg in. Het bestuur van Pantein zorgt als spin in het web voor de best mogelijke ketenzorg met verschillende aanbieders, zoals huisartsen, ziekenhuis en de eigen zorgcentra en thuiszorg. Pantein heeft zich dus zodanig opgeschaald dat de zorgaanbieders in de regio maar met een partij te maken hebben. Daar ben ik best trots op. Wij kunnen daarover nu ook afspraken maken met gemeenten en de GGD om de collectieve en individuele preventie te koppelen. En dat is uniek.’

Autonomie bij cliënt

Vernieuwend is Pantein ook in haar visie op de benadering van de cliënt in zijn algemeenheid. Pantein werkt via de Planetree filosofie en wel in heel haar keten van ziekenhuis, thuiszorg en zorgcentra. De filosofie werd in 1978 bedacht door Angelica Thierot. Deze Amerikaanse vrouw vond na een traumatische ziekenhuiservaring dat een cliënt in een ziekenhuis centraal moest staan. Dertig jaar later worden haar ideeën met veel succes internationaal toegepast. Het model gaat ervan uit dat een helende omgeving voor de cliënt wordt gecreëerd. Met omgeving wordt niet alleen het gebouw en de inrichting bedoeld, maar ook de cultuur, ofwel de manier waarop men met de cliënt omgaat. Ton Kessels: ‘We brengen de autonomie terug bij de cliënt, opdat hij of zij weer aan zelfmanagement kan doen. Verder is de ondersteuning van mantelzorgers en vrijwilligers van groot belang en dienen onze professionals hun zorg hierop aan te passen. De welzijnscomponent wordt hierdoor zwaarder. Dat Planetree een positief effect creëert, zien we in de Verenigde Staten. De Planetree ziekenhuizen hebben lagere verpleeguren en cliënten gaan er gezonder en vitaler naar huis in vergelijking met andere ziekenhuizen. Om die reden trainen we al onze mensen binnen de ketenorganisatie op grote schaal om volgens deze methodiek te werken.’

Lerend werken, werkend leren

‘Inmiddels hebben we ook een unieke samenwerking gerealiseerd met het Middelbaar Beroepsonderwijs’, aldus Kessels. ‘Op de locatie waar ons nieuwe ziekenhuis in april 2011 komt, bouwen we geïntegreerd met twee ROC’s. We gaan het concept van lerend werken en werkend leren daar toepassen.’ De relatie opleiding-werkveld wordt er een van compleet wederzijdse afhankelijkheid en synergie. De opleiding heeft een werkveld nodig dat het leren in de praktijk mogelijk maakt en voor het werkveld hangt de kwaliteit van de afgestudeerden die zij in dienst neemt, voor een belangrijk deel af van de mate waarin de opleiding haar studenten adequaat opleidt. Ton Kessels vult aan: ‘We gaan jonge mensen begeleiden in goed onderwijs met een maximale en flexibele interactie tussen theorie en praktijk en passend in het innovatieconcept van de zogenaamde Netwerkschool. In onderwijsland is dit een heel nieuw concept. Wij gaan ervoor. Ook dit is innovatie en ketenaanpak.’

Verankeren, ondernemen en presteren

Het mag duidelijk zijn, ketenzorg is voor zowel de cliënt als de verschillende disciplines in de zorg erg belangrijk, zeker en vooral als het gaat om de kwaliteit van de geleverde zorg. Eigenlijk profiteren we er allemaal van als de zorg goed georganiseerd is. Kessels besluit: ‘Ketenkwaliteit is voor mij de optimale kwaliteit. Pantein kiest hier bewust voor. We willen ons verankeren in de regionale setting waarin wij werkzaam zijn. Het gaat ons om ondernemen in, door en met de maatschappij. Echter, het functioneren in een keten lukt alleen maar met goed intern en regionaal ondernemerschap en het op orde hebben van je bedrijfsvoering. Is dat er niet, dan kun je je ambities wel vergeten. Vergelijk het met het uitstippelen van een mooie vakantieroute. Is de motor van je auto niet op orde, dan houdt het op. Zo ook met ketenzorg. Staat die ketenzorg er eenmaal en worden innovaties doorgevoerd, dan kan er gepresteerd worden. Het uiteindelijke resultaat zal zijn dat problemen rondom onder andere de stijging van de zorgkosten en de inkrimping van het arbeidspotentieel in de zorg, beter en ook langer het hoofd geboden kunnen worden.’

Verzorgingsgebied: regio Oss, Uden, Veghel, Cuijk en Boxmeer (circa 335.000 inwoners)
Omzet: 170 miljoen euro per jaar
Medewerkers: 4500
Vrijwilligers: 1000
Marktpositie: 60-95%
Missie: Pantein biedt een compleet pakket waarin gezondheid, wonen, welzijn en zorg voorop staan, waarin de cliënt zich altijd thuis voelt en waarin de cliënt ervaart dat hij geholpen wordt. Pantein is professioneel en vernieuwend; ze wil gewoon de beste zijn in wat ze voor haar cliënten doet. Pantein voelt beter.