Bouw en Uitvoering

Geen mantelzorg, wel ‘zorgen voor je ouders’

Mantelzorg

De website Zorgvoorjeouders.nl, bedoeld voor jonge Marokkaanse mantelzorgers, won eerder de Nationale Zorgvernieuwingsprijs. Hoewel de site bestaat sinds 2007, blijft het de moeite waard om in deze uitgave van tvb ZORG – thema ‘diversiteit’ – speciale aandacht te besteden aan dit onderwerp. Een gesprek met projectleider Marco D’Agata van het Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik (IVM), en mantelzorger Soumaya Azzagari (26).

Allochtone ouderen zijn lastig te bereiken. De jongeren daarentegen, waarvan het in Marokkaanse families vanzelfsprekend is dat zij voor hun ouders zorgen, zijn veel online te vinden’, vertelt projectleider Marco D’Agata van het Instituut voor verantwoord medicijngebruik (IVM). ‘Via hen brengen we de zorg dichterbij de ouderen, met een subsite onder moedersite Marokko.nl.’

Meer onderbouwing nodig voor landelijk gebruik

Op de website Zorgvoorjeouders.nl staat informatie over bijvoorbeeld gezond eten, medicatie of mantelzorg. Ook zijn er ervaringsverhalen te lezen en kunnen bezoekers vragen stellen aan een huisarts en apotheker. Marco D’Agata: ‘Al snel bleek dat we de jonge mantelzorgers goed bereikten; we hadden 52.000 bezoekers in zes maanden in plaats van de beoogde 15.000.’ Voor D’Agata en collega’s een reden om ook een versie voor Turkse, Surinaamse en Chinese mantelzorgers te maken. Hierbij ging het betrekken van partijen aan de consumentenkant goed, maar zorgprofessionals bleken andere eisen te hebben. D’Agata: ‘Zij misten een wetenschappelijke onderbouwing. Met dit project wordt daarvoor gezorgd, met hulp van de wetenschappers van het AMC. Ons einddoel is dat zorgprofessionals de sites met een gerust hart in hun praktijk kunnen inzetten en dat we over de hele linie jonge allochtonen met een zorgtaak kunnen bedienen. Want een groot deel van hen krijgt met mantelzorg te maken, hoewel ze dat zelf overigens ‘zorgen voor hun ouders’ noemen.’

Nieuwe informatie

Tijdens het project praten medewerkers van Marokko.nl en het IVM met de jongeren over hoe ze de site gebruiken en wat ze ervan meenemen in de zorg voor hun ouders. D’Agata vertelt over deze sessies: ‘Jongeren geven aan informatie te vinden die ze nog niet hadden. Maar we praten ook over zaken waar ze tegenaan lopen en wat ze nodig hebben. Zo blijkt bijvoorbeeld dat zij te veel belast worden, dat ze niet altijd weten waar ze terecht kunnen voor hulp en dat er een groep ouderen verstoken is van zorg. Bijvoorbeeld omdat het heel normaal is problemen zelf in huiselijke kring op te lossen.’

Onbekend terrein

Lastig is dat sommige onderwerpen in de taboesfeer liggen. Marco D’Agata licht toe: ‘Schizofrenie en dementie bijvoorbeeld. Jongeren hebben al aangegeven liever een buddy te hebben die hen helpt bij het regelen van zaken met de instanties. Een buitenstaander met wie ze kunnen praten. Voor dit soort nieuwe zaken is de site nu nog niet geschikt, maar straks wel. We kunnen al wel beginnen om mensen aan elkaar te koppelen. We denken nu aan studenten van zorgopleidingen. Het is fijn dat we daar tijdens dit project weer achter komen, verder leren en daar meteen wat mee kunnen doen. De zorg voor allochtone ouderen is een redelijk onbekend terrein. Ook daarom is een dergelijke site belangrijk en hoop ik dat we dat met dit project duidelijk kunnen maken. Zodat we uiteindelijk via de jongeren de zorg een stapje dichter kunnen brengen bij allochtone ouderen. We zoeken daarom nauwere samenwerking met een selecte groep zorgaanbieders.’

‘Het is vanzelfsprekend dat ik voor mijn ouders zorg’

Eigenlijk sinds ze kan lezen, helpt Soumaya Azzagari (26) haar ouders. ‘Op de basisschool las ik brieven voor omdat zij de Nederlandse taal niet machtig waren.’ Inmiddels kampt haar moeder van 65 met diabetes en overgewicht. En haar vader kan met zijn 73 jaar niet meer alles regelen. ‘We zijn thuis met tien kinderen en verdelen de zorg, maar als jongste is het logisch dat ik veel voor mijn ouders doe. Bijvoorbeeld omdat ik zelf nog geen gezin heb.’ Ze vertelt het met ongebreideld enthousiasme, maar tegelijkertijd geeft Azzagari aan dat het niet altijd gemakkelijk is. ‘Ik woon in Amsterdam en mijn ouders in Zeeland. Om hulp te bieden, moet ik dus altijd reizen. Daarbij studeer ik rechten en psychologie en ben ik projectmedewerker bij de website Marokkomedia.nl. Een druk leven, maar daar krijg ik juist ook energie van!’

Miscommunicatie

Door die drukte is de studente eens een afspraak van haar moeder bij de huisarts vergeten. Haar ouders snappen dat gelukkig, maar dat Azzagari nodig is, blijkt wel uit de miscommunicatie die eens ontstond. ‘Mijn moeder had haar enkel verstuikt tijdens het wandelen. Maar de huisarts trok, na uitleg van mijn vader, al snel de conclusie dat mijn moeder last had van haar enkel vanwege de diabetes die leidt tot opgezwollen voeten. Pas na weken bleek dat haar enkel licht gekneusd was.’

Onbekend met voorzieningen

Vooral de informatievoorziening kan volgens Azzagari beter. ‘Mijn ouders komen van het Marokkaanse platteland. Daar ga je naar de dokter als je heel erg ziek bent. Mijn ouders hebben geen idee welke voorzieningen hier in Nederland allemaal bestaan.’ De familie liep daar tegenaan toen haar nu 37-jarige broer op zijn 16de een ongeluk kreeg en daardoor verstandelijk gehandicapt raakte. ‘Dat ligt in onze gemeenschap toch in de taboesfeer. Tot een paar jaar terug verzorgden mijn ouders hem thuis, toen ik eens op onderzoek uitging wat er allemaal mogelijk was. Nu woont hij in een instelling, krijgt hij goede hulp en wordt er aan zijn ontwikkeling gewerkt.’

Ervaringen delen

Professionals zouden zich volgens Azzagari meer moeten verdiepen in allochtone ouderen. Maar ook voor mantelzorgers zou meer aandacht en informatie moeten komen. ‘Wat doe je als je ouders vanwege de Ramadan hun medicijnen niet willen slikken? Of als je vindt dat ze meer moeten bewegen en minder moeten eten? Een gebrekkige gezondheid is volgens sommigen ook ‘Gods wil’.’ Ervaringen van anderen zouden volgens Azzagari kunnen helpen. ‘Bijvoorbeeld via een filmpje in hun eigen taal. Voor de ouderen, maar ook voor de mantelzorgers om hun ervaringen te delen. Want uiteindelijk worstelen we allemaal met dezelfde problemen.’