Gevarieerde teamsamenstelling verbetert ouderenzorg

Een gevarieerde teamsamenstelling in de ouderenzorg blijkt positieve effecten te hebben op alle fronten. Onderzoek van NIVEL ontdekte een positieve invloed op de kwaliteit van zorg, de kwaliteit van leven van cliënten en op de tevredenheid van de medewerkers. Een gevarieerde teamsamenstelling verbetert ouderenzorg. Het onderzoek maakt deel uit van het project Proeftuinen Ouderenzorg, dat de optimale teamsamenstelling voor ouderenzorg onderzoekt.

Verpleegkundige

Het onderzoek omvatte zeven teams, zogenoemde leerateliers, die proefgewijs zochten naar de beste samenstelling. De teams werden tijdens het project steeds gevarieerder in functieniveaus en competenties. Zo kon het team steeds beter inspelen op een complexere groep cliënten. Veel teams voegden een verpleegkundige toe, wat in sommige teams direct een toegevoegde waarde resulteerde bij het signaleren van problemen bij cliënten en in de sturing van andere teamleden.

Ideale samenstelling

Toch kan een grote variatie in achtergrond en functie binnen een team ook onduidelijkheid met zich meebrengen. NIVEL-onderzoeker Linda Koopmans: “De rol en positie van de verpleegkundige is nog niet binnen alle teams duidelijk. Dat kan voor onrust en weerstand binnen de teams zorgen. Duidelijkheid over ieders rol en positie en een goede introductie van verpleegkundigen in het team is dan ook essentieel.” De ideale teamsamenstelling blijkt vooral afhankelijk van de context. NIVEL noemt zorgzwaarte en zorgbehoefte – en een mogelijke toekomstige verandering hierin – als leidend voor de samenstelling van een ideaal team. De leerateliers maakten ook duidelijk dat de bereidheid te veranderen en het vermogen tot veranderen binnen de teams belangrijke factoren zijn om veranderingen te doen slagen.

Eenduidige visie

De leerateliers richten zich op het verbeteren van zorg, door bijvoorbeeld betere communicatie en samenwerking met familie, mantelzorgers en vrijwilligers. De deelnemende medewerkers worden uitgedaagd na te denken over hoe zorg verbeterd kan worden. Veel medewerkers blijken op zoek om praktisch invulling te geven aan de verschuiving van taakgerichte zorg naar cliëntgerichte zorg, een beweging die landelijk plaatsvindt. Onderzoekers constateren dat het van belang is dat een team een eenduidige visie op zorg ontwikkelt. Verder constateren ze dat individuele teamleden meer ruimte krijgen om de zorg aan ouderen te optimaliseren. Voorwaarde is wel dat de leidinggevende die ruimte ook biedt en teamleden deze ruimte willen en kunnen nemen.

De onderzoekers adviseren het concept van de leerateliers op grotere schaal uit te rollen als methodiek om teams te stimuleren de zorg cliëntgerichter te maken en meer te laten aansluiten bij de reële behoeften van cliënten en hun naasten.