Bouw en Uitvoering

Zelfredzaamheid? Persoonlijke aandacht doet wonderen

TVB Zorg - Aandacht-doet-wonderen

‘Aandacht zit vaak in kleine dingen en persoonlijke aandacht geeft vertrouwen.’

Zelfredzaamheid is vaak een kwestie van aandacht. Een voorbeeld. Een kennis van me had haar arm gebroken. Een vervelende en pijnlijke ervaring. Een week nadat ze gegipst was, moest ze voor wat anders bij haar huisarts zijn. Die richtte zich volledig op de vraag die ze op dat moment had. Vijf minuten later stond ze weer buiten. De huisarts had niet naar haar gebroken arm gevraagd en had zich klaarblijkelijk niet afgevraagd of ze zich een beetje kon redden. Met een beetje aandacht had de huisarts geweten dat ze alleen woonde en dat stofzuigen, haren kammen, douchen, boodschappen doen en de badkamer schoonmaken erg lastig is met één arm. Mijn kennis wist niet dat ze hier tijdelijk hulp voor kon krijgen. Zo goed en zo kwaad als het ging, probeerde ze zichzelf te redden. Het gevolg was dat haar breuk niet genas en weer opnieuw gezet moest worden. Een lang medisch circuit volgde. Met een beetje aandacht was dit te voorkomen geweest.

Zo zijn er talloze voorbeelden van mensen die gaan shoppen, omdat hun zorgvraag niet begrepen wordt. Lees: omdat er te weinig tijd en aandacht voor is. Ik maak wel eens mee dat iemand een jarenlang medisch circuit doorloopt vanwege vermoeidheidsverschijnselen. Er worden medicijnen uitgeschreven, neurologische onderzoeken gedaan, psychologische onderzoeken gedaan en uiteindelijk blijkt de desbetreffende persoon slechtziend te zijn. Dan ben je vier jaar verder. De laatste tijd constateer ik zelfs dat deze mensen helaas geen uitzondering zijn.

Maar wie wil er terug naar de vorige eeuw? Naar het andere uiterste, waarbij mensen lekker in de watten werden gelegd en alle aandacht om hen draaide. Een ziekenhuisopname van zes weken na een hartinfarct was eerder regel dan uitzondering. Niet zo verwonderlijk dat er steeds meer gehospitaliseerde mensen kwamen, met alle gevolgen van dien. En toch, zonder te willen dwepen met het verleden, was er vroeger wel meer aandacht voor de mens in zijn geheel. Ook zonder geavanceerde apparatuur kon men zien dat het niet goed ging met de patiënt. Nu moet de familie dit vaak aangeven.
Niet voor niets zoeken mensen steeds vaker zorg in het buitenland waar wel naar de patiënt als mens in al zijn of haar totaliteit wordt gekeken. Daar worden patiënten niet met slaapmiddelen de deur uitgestuurd als ze slaapproblemen hebben. Hooguit als dit echt de oplossing is, maar in de meeste gevallen is dat niet zo. Uiteindelijk zullen de diagnoses in beide gevallen dezelfde zijn. Maar mensen die het gevoel hebben dat er – oprecht en aandachtig – naar ze geluisterd word, zullen tevreden zijn en minder snel verder zoeken naar een plek waar hun klachten wel begrepen (of gehoord) worden. Dat scheelt het hele zorgstelsel veel geld.

Ook voor mij als maatschappelijk werker blijft het een uitdaging om volledige aandacht voor iemand te hebben. Alleen zo kun je de aansluiting vinden en hoeft een revalidatie niet langer te duren dan nodig is. Dat is niet altijd makkelijk in een tijd waarin ‘aandacht’ geen product is en je dit niet kunt ‘scoren’, zoals dat heet. Aandacht zit vaak in kleine dingen en persoonlijke aandacht geeft vertrouwen. Enerzijds moeten we focussen op hetgeen waar we mee bezig zouden moeten zijn, anderzijds zijn zorg en aandacht niet los te zien zijn van elkaar. Het blijft een uitdaging.

De zorg raakt versnipperd. Daar waar vroeger meer overzicht was over het geheel, is nu iedereen bezig met zijn eigen kleine stukje. En een mens is nu eenmaal niet in kleine stukjes te zien. Mijn handen functioneren niet zonder mijn hersenen en als mijn hart het niet doet zal ik niet kunnen lopen. Toch is er op dit moment wel heel veel aandacht voor één aspect: geld. Wie kan mij vertellen waarom de aandacht nog altijd uitgaat naar de financiële kant van de zorg? Door alleen nog maar de aandacht te vestigen op dit stukje van de zorg bereik je het tegenovergestelde effect.

Als ik het er met mijn oudere collega’s over heb, wuiven die mijn zorgen allemaal weg. ‘Ze komen er wel op terug. Wij weten al lang dat aandacht essentieel is als je goed werk wilt leveren en kosten wilt besparen. Over een paar jaar dringt het tot de politiek en beleidsmakers door. Zo is het altijd nog gegaan.’

Heerlijk als ik dat hoor. Dat relativeert weer. Nog een paar jaartjes wachten.