Bouw en Uitvoering

Emoties bij patiënten en hun naasten

Emoties bij patiënten en hun naasten

Emoties bij patiënten. Een emotionele diagnose delen is vaak zwaar. Toch is het verstandig om te doen, maar hoe doe je dat? En hoe kun je als naaste er zo goed mogelijk zijn voor een patiënt?

Emoties bij patiënten en hun naasten:
Gedeelde smart is halve smart.

Delen

Bij een diagnose komen vaak veel emoties kijken. In het meest gunstige geval zorgt het voor opluchting en blijdschap, maar een diagnose kan ook onzeker maken en bezorgd. Zowel bij de patiënt zelf, als bij mensen in de nabije omgeving van de patiënt. Bij heftige emoties kan het moeilijk zijn om over je diagnose te praten met anderen. Uit onderzoek van Kantar Public, in opdracht van Zilveren Kruis, blijkt dat de helft van de patiënten zich niet voorbereid op het delen van de diagnose met hun naasten. En dat is zowel verklaarbaar als een gemiste kans, volgens professor gezondheidspsychologie Van de Wiel*.

Advies

“Wat je ziet is dat sommige mensen de pijn of confrontatie van een mogelijk slechtnieuwsgesprek met hun naasten uit de weg gaan. Zowel bij zichzelf als bij de ander. Dat vermijden oogt op afstand misschien als ‘kop in het zand’, maar heeft dus doorgaans een goede reden. Voor een andere groep patiënten geldt dat zij niet weten hoe ze zo’n gesprek moeten aanpakken of waar de informatie vandaan gehaald kan worden”, verklaart Van de Wiel. Een advies is om met dat ‘niet weten’ maar te beginnen. Raadpleeg je arts of vraag informatie op bij een patiëntenvereniging. Op internet is veel te vinden, maar je moet wel weten waar je moet zoeken. Bij twijfel, bijvoorbeeld hoe je de diagnose deelt met (jonge) kinderen of kwetsbare ouders, raadpleeg je arts.

“Wanneer je iemand deelgenoot maakt van je diagnose,
is er ook geen geheim meer.”

Belangrijk

Het delen van je diagnose is belangrijk. Volgens Van de Wiel helpt het patiënten niet alleen lasten te verlichten maar ook om meer zekerheid te krijgen over hun situatie: “Gedeelde smart is halve smart gaat hier absoluut op; wanneer je iemand deelgenoot maakt hoef je het niet allemaal alleen te dragen. Maar er is meer winst te behalen. Door het delen van je diagnose, merk je vaak zelf ook wat je nog niet weet en wat je wellicht dus nog moet navragen. Bovendien helpt delen bij de verwerking en lucht het in veel gevallen op.”

Waarom

En toch stellen sommige mensen het delen van een diagnose uit. Waarom doen we dat? “Het is vaak een reflex; we willen de ander geen pijn doen. Daarom denken we dat de ander beter af is als hij of zij het (nog even) niet weet. Terwijl in de praktijk de naasten het juist heel graag willen weten. Misschien komt dit ook door zelfbescherming. Als je de diagnose aan een ander hebt verteld, kun je er zelf ook niet meer omheen. Maar al was het maar om te voorkomen dat je later het verwijt krijgt ‘Waarom heb je dat niet eerder verteld?’ is het snel delen van een ingrijpende diagnose met naasten wel raadzaam. Naar mensen die wat meer op afstand staan, collega’s of het werk, verre familie, kan het vaak geen kwaad om er nog eens een nachtje over te slapen.

Helpen

Wat kunnen naasten het beste doen wanneer zij patiënten willen helpen? “Er vooral zijn, zichtbaar zijn zonder zich op te dringen. Wees in beeld zonder dat beeld te vullen”, zegt Van de Wiel. “Zorg dat je in de buurt bent zodat de patiënt een beroep op je kan doen als hij of zij dat wil. Luister goed naar wat hij of zij aangeeft. Iedereen heeft andere wensen en niemand is tenslotte hetzelfde.”

Emoties bij patiënten en hun naasten

*Prof dr. H.B.M. (Harry) van de Wiel is hoogleraar gezondheidspsychologie
en verbonden aan het UMCG. Foto: Jeroen Snijders