Huisartsen, medisch specialisten en wetenschappers waarschuwen dat het plan van minister Sophie Hermans van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) om de financiering van gespecialiseerde longcovid- of postcovidexpertisecentra drastisch af te bouwen en de zorg grotendeels terug te leggen bij de huisarts voorbarig is. Het zorgveld stelt dat het wetenschappelijk onderzoek naar post-acute infectieuze syndromen (PAIS) nog in een vroeg stadium zit en dat er onvoldoende medische richtlijnen bestaan waarop huisartsen hun behandeling kunnen baseren.
Wat de minister wil
De minister wil de structurele financiering van de gespecialiseerde centra terugschroeven en de verantwoordelijkheid voor veel patiënten in de reguliere eerstelijnszorg onderbrengen. De zes postcovidexpertisecentra blijven voorlopig tot eind 2027 open, maar onzekerheid bestaat over de zorginrichting daarna en over de beschikbaarheid van ondersteunende organisaties zoals C-support, die door subsidieproblemen zou kunnen verdwijnen.
Bezwaren uit het zorgveld
De kritiek komt van huisartsen, medisch specialisten en wetenschappers, die stellen dat:
- het wetenschappelijk bewijs rond de verschillende vormen van PAIS nog onvoldoende is;
- er voor veel patiënten geen bewezen effectieve behandelopties of vastgestelde richtlijnen zijn;
- huisartsen hierdoor geconfronteerd zullen worden met verwachtingen van patiënten die niet aansluiten bij wat professioneel verantwoord geleverd kan worden.
“geconfronteerd zullen worden met verwachtingen van patiënten, die niet aansluiten bij wat op basis van de beschikbare kennis en professionele standaarden verantwoord kan worden geboden”
Deze woorden staan in een brief aan minister Hermans, volgens de berichtgeving namens vier grote belangenorganisaties die huisartsen vertegenwoordigen.
Wetenschap en richtlijnen als knelpunt
Zowel medisch specialisten als wetenschappers wijzen erop dat PAIS een verzamelnaam is voor uiteenlopende aandoeningen — zoals longcovid, ME en het Q-koortsvermoeidheidssyndroom — waarvoor de onderliggende mechanismen en effectieve interventies nog onduidelijk zijn. Behandelbeslissingen worden in de praktijk doorgaans genomen op basis van bewijs en bestaande richtlijnen; die ontbreekt grotendeels voor veel vormen van PAIS, aldus critici van het kabinetsvoorstel.
Praktische consequenties voor eerstelijnszorg
De betrokken huisartsenorganisaties waarschuwen dat wanneer de financiering van expertise en doorgeschakelde zorg afneemt en meer zorg in de reguliere eerstelijnszorg plaatsvindt, huisartsen mogelijk zonder adequate ondersteuning of duidelijke protocollen komen te staan. Dat kan leiden tot uiteenlopende praktijken, onduidelijkheid over verwijzing en problemen bij het managen van patiëntverwachtingen.
| Onderdeel | Voorstel / situatie |
|---|---|
| Financiering expertisecentra | Drastisch afbouwen (ministerieel plan) |
| Doorlopende beschikbaarheid centra | Centra voorlopig open tot eind 2027 |
| Zorgverantwoordelijkheid | Grotendeels terugleggen bij huisartsen |
De discussie krijgt extra urgentie doordat patiënten en naasten recent aandacht hebben gevraagd voor de gevolgen van postinfectiesyndromen en voor meer structureel onderzoek. In Den Haag vond een protestwake plaats waarin onder meer werd gepleit voor meer onderzoeksfinanciering en voortzetting van gespecialiseerde zorg op langere termijn.
De bezwaren van huisartsen en medisch specialisten zijn gericht op de timing en op het veiligheids- en kwaliteitsvraagstuk rond het verplaatsen van zorg naar de eerstelijnszorg zonder dat daar voldoende bewijs en richtlijnen tegenover staan. De minister heeft tot op heden aangeven te willen inzetten op normalisatie van de zorg binnen reguliere structuren; hoe VWS de overgang concreet wil regelen en welke ondersteuning huisartsen daarbij krijgen, is nog onderwerp van politieke en bestuurlijke discussie.
