Drie op de vier vrouwen met onverklaarde gezondheidsklachten geven aan dat zij zich niet gehoord voelen door artsen. Bij 65 procent worden lichamelijke klachten volgens het onderzoek regelmatig ten onrechte als psychisch geduid. Dat blijkt uit onderzoek van het Nivel en Ditto Care, uitgevoerd in opdracht van Stichting Voices for Women.
“Drie op de vier vrouwen met onverklaarde gezondheidsklachten voelen zich niet gehoord door artsen.” — Nivel
Ervaringen met erkenning en onderzoek
De onderzoekers analyseerden gegevens van ruim 5.000 vrouwen. Stichting Voices for Women verzamelt sinds 2021 ervaringen van vrouwen met onverklaarde gezondheidsklachten. De gegevens zijn in de afgelopen vijf jaar verzameld via enquêtes en beschrijvingen van persoonlijke ervaringen. ZonMw verleende de stichting subsidie voor de analyse; vervolgens gaf de stichting het Nivel opdracht om de gegevens te onderzoeken.
Veel deelnemers beschrijven dat hun lichamelijke klachten worden gebagatelliseerd, te snel psychisch worden verklaard of onvoldoende worden onderzocht. Het Nivel gebruikt daarbij de term medical gaslighting voor situaties waarin een zorgverlener een patiënt, al dan niet onbedoeld, het gevoel geeft dat klachten zijn ingebeeld.
Het gebrek aan erkenning heeft volgens het onderzoek bij een ruime meerderheid een grote belasting tot gevolg. Bij drie op de vier vrouwen heeft dit een negatieve invloed op de identiteit, de kwaliteit van leven en het werk. Bij de helft van de vrouwen is sprake van symptoombestrijding zonder dat de onderliggende oorzaak wordt aangepakt. Bijna twee op de drie deelnemers leven al tien jaar of langer met hun klachten.
Gevolgen voor de zorgpraktijk
Volgens de onderzoeksuitkomsten wordt door het gebrek aan erkenning vaak geen of pas laat onderzoek naar een lichamelijke oorzaak ingezet. In sommige gevallen blijkt pas jaren later dat er een lichamelijke oorzaak is. Het onderzoek richt zich daarmee niet op één specifieke aandoening, maar op de ervaringen van vrouwen bij wie de klachten niet of nog niet zijn verklaard.
De belangrijkste aandachtspunten die uit de resultaten naar voren komen, zijn:
- meer kennis over het vrouwenlichaam;
- een serieuzere beoordeling van hormonale factoren;
- een beoordeling van klachten in samenhang in plaats van afzonderlijk.
Prof. dr. Sandra van Dulmen, programmaleider Communicatie in de Gezondheidszorg en bijzonder hoogleraar ‘Communicatie in de gezondheidszorg’ aan het Radboudumc, noemt deze punten als een van de conclusies van het onderzoek. De resultaten leveren input voor de Werkagenda Vrouwengezondheid van het ministerie van VWS.
