Vrouwen zijn ondervertegenwoordigd in geneesmiddelenonderzoek naar de ziekte van Alzheimer. Hoewel zij 67 procent vormen van de mensen met Alzheimer, bestaat de deelnemersgroep in geneesmiddelenstudies voor 58 procent uit vrouwen. Dat blijkt uit het project Mannen en vrouwen, all ABOARD, dat met subsidie van ZonMw is uitgevoerd.
Verschil tussen patiëntenpopulatie en onderzoeksgroep
Het onderzoek liep van 2024 tot en met 2025 en werd geleid door Lieza Exalto, senior onderzoeker bij het Alzheimercentrum van het Amsterdam UMC. Zij onderzocht met haar team in Nederland en Maleisië welke voorwaarden bepalen of patiënten kunnen deelnemen aan geneesmiddelenonderzoek naar Alzheimer.
“Het is dus geen goede afspiegeling van de bevolking.”
Die conclusie trok Exalto op basis van het verschil tussen het aandeel vrouwen onder mensen met Alzheimer en hun aandeel in geneesmiddelenonderzoek. De onderzoekers wilden vervolgens nagaan of de selectiecriteria zelf een rol spelen bij de ondervertegenwoordiging.
Analyse van 563 internationale studies
Het onderzoeksteam selecteerde 563 internationale studies uit ClinicalTrials.gov. De deelnamevoorwaarden zijn handmatig beoordeeld. Daarnaast ontwikkelden de onderzoekers een hulpmiddel op basis van kunstmatige intelligentie om informatie en terugkerende patronen in de teksten te herkennen. Uit de analyse kwamen vijf veelgebruikte criteria naar voren.
De vijf voorwaarden zijn vervolgens toegepast op de gegevens van 3.835 patiënten van een geheugenpoli in Amsterdam. Van de vrouwen voldeed één op de vijf aan alle voorwaarden. Bij de mannen was dat één op de drie. Twee van de vijf onderzochte criteria bleken vaker nadelig uit te pakken voor vrouwen.
- Vrouwen vormen 67 procent van de mensen met Alzheimer.
- In geneesmiddelenonderzoek is 58 procent van de deelnemers vrouw.
- Aan de vijf meest gebruikte voorwaarden voldeed één op de vijf vrouwen en één op de drie mannen.
Studiepartner als voorwaarde
Een van de criteria die vrouwen vaker uitsloot, was de beschikbaarheid van een studiepartner. Die persoon kan de deelnemer naar het onderzoekscentrum brengen, helpen bij het beantwoorden van vragen en zelf vragen over de deelnemer beantwoorden. Exalto wijst erop dat bij veel vrouwen met Alzheimer de kinderen mantelzorger zijn. Zij combineren die zorg volgens haar vaak met werk en een eigen gezin.
Ook bij een geheugentest scoorden vrouwen volgens het onderzoek minder vaak binnen de voorwaarden voor deelname. Het project maakte deel uit van A Personalized Medicine Approach for Alzheimer’s Disease (ABOARD), een Nederlands samenwerkingsverband voor Alzheimeronderzoek.
