De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) heeft een nieuwe publicatie uitgebracht over seksueel grensoverschrijdend gedrag in de zorg: Het mag niet, het mag nooit. De inspectie benadrukt dat zorgaanbieders meer moeten doen om cliënten te beschermen, omdat in de zorg vaak sprake is van een ongelijkwaardige en afhankelijke relatie tussen zorgverlener en patiënt.
Wat vraagt de inspectie van zorgaanbieders
IGJ constateert dat er binnen zorg en jeugdhulp meer aandacht is voor aanpak van grensoverschrijdend gedrag en dat in individuele gevallen soms ontslag of overplaatsing plaatsvindt. Tegelijk wijst de inspectie op het blijvende tekort aan concrete, stelselmatige maatregelen om patiënten beter te beschermen. De publicatie bevat een reeks aanbevelingen die werkgevers moeten implementeren om risico's te verkleinen en incidenten adequaat af te handelen.
- Vroegsignalering en preventie: maak structureel werk van het vroeg herkennen van signalen van grensoverschrijdend gedrag.
- Open bespreekbaarheid: bespreek het thema zonder taboe binnen teams en met cliënten.
- Interne meldprocedures: zorg voor duidelijke, laagdrempelige routes voor het melden van incidenten of vermoedens.
- Personeelschecks: controleer diploma’s, een verklaring omtrent gedrag (VOG), BIG- of SKJ-registratie en vraag referenties bij vorige werkgevers.
- Juridische stappen: overweeg het indienen van een tuchtklacht en aangifte bij de politie in overleg met het slachtoffer, en betrek deskundige organisaties zoals Slachtofferhulp of het Centrum Seksueel Geweld.
Schade en reikwijdte
De inspectie benadrukt dat seksueel grensoverschrijdend gedrag uiteenloopt van digitaal grensoverschrijdend contact en ongewenste aanrakingen tot ernstig strafbare feiten zoals aanranding en verkrachting. Ook seksueel contact dat ogenschijnlijk met wederzijdse goedkeuring tot stand komt, hoort volgens IGJ niet thuis in de zorgrelatie vanwege de ongelijkwaardige positie van de cliënt.
IGJ wijst op de brede impact: niet alleen op de direct betrokkenen, maar ook op hun omgeving en op het vertrouwen in de zorgsector. Om die reden adviseert de inspectie dat werkgevers niet alleen individuele gevallen aanpakken, maar ook het systeem rondom werving, toezicht en organisatiecultuur versterken.
Adviezen en toezicht
De inspectie adviseert dat zorgaanbieders in hun kwaliteitsbeleid expliciet maatregelen opnemen tegen seksueel grensoverschrijdend gedrag en afspraken vastleggen over meldingen, onderzoek en samenwerking met politie en slachtofferorganisaties. IGJ spoort werkgevers tevens aan om na een veroordeling of een negatieve uitkomst van strafrechtelijk onderzoek de gevolgen voor inzetbaarheid en een eventuele VOG zorgvuldig te volgen.
| Aanbeveling | Actie |
|---|---|
| Vroegsignalering | Invoeren van registratiesignalen en scholing van personeel |
| Meldprocedure | Duidelijke interne routes met beschermde melders en laagdrempelige toegang |
| Personeelsselectie | Controle op VOG, diploma’s, BIG/SKJ en referenties |
| Juridische stappen | Overweeg tuchtklacht en aangifte; betrek Slachtofferhulp/Centrum Seksueel Geweld |
Voor bestuurders en risicomanagers in de GGZ betekent de publicatie dat beleidsdocumenten, werving- en selectieprocessen, meldketens en scholingsprogramma’s mogelijk moeten worden herzien of aangescherpt om te voldoen aan de aanbevelingen van IGJ en om het vertrouwen van cliënten te waarborgen.
De publicatie van IGJ is een aansporing aan zorgaanbieders om niet alleen op incidentniveau te reageren, maar om structureel te investeren in preventie, toezicht en transparantie rond seksueel grensoverschrijdend gedrag.
