De voorbereiding van mbo-studenten op de dementiezorg moet beter aansluiten op de praktijk. Dat blijkt uit verkennend onderzoek van mboRijnland en ROC Mondriaan, dat is gesteund door Alzheimer Nederland. De onderzoekers signaleren dat studenten tijdens hun stages niet altijd voldoende zijn toegerust voor onverwachte situaties, ethische dilemma’s en de persoonlijke behoeften van mensen met dementie.
De zorgvraag van ouderen die naar een verpleeghuis verhuizen, is volgens de onderzoekers vaak complexer doordat mensen langer thuis blijven wonen. Dat stelt andere eisen aan zorgprofessionals. Naast kennis over lichamelijke verzorging en veiligheid moeten zij kunnen omgaan met uiteenlopende voorkeuren, gedrag en dagelijkse keuzes van bewoners.
Onderzoek met onderwijs en zorgpraktijk
Voor het onderzoek spraken de onderzoekers met docenten en onderwijsontwikkelaars van vijf onderwijsteams. Ook werden begeleiders uit vier zorginstellingen geïnterviewd. Daarnaast organiseerden zij drie groepsinterviews met studenten. De onderzoekers namen ook deel aan Two Days inside. Daarbij verbleven zij twee dagen en een nacht als bewoner in een verpleeghuis, om het dagelijks leven vanuit dat perspectief te ervaren.
Die ervaringen brachten volgens de onderzoekers onder meer aan het licht dat activiteiten niet vanzelf aansluiten bij de wensen van bewoners. Een bewoonster gaf aan geen behoefte te hebben aan gezamenlijke kookactiviteiten. Na jarenlang dagelijks te hebben gekookt, vond zij het juist prettig om daar niet meer voor verantwoordelijk te zijn. Het voorbeeld onderstreept volgens de onderzoekers dat zorg en welzijn niet alleen vanuit een vast activiteitenaanbod kunnen worden ingevuld.
“Het draait vooral om de kwaliteit van leven, zelfstandigheid en eigenwaarde van de persoon zelf.” — Désirée Bierlaagh, practor bij mboRijnland
Persoonlijke behoeften als uitgangspunt
Goede dementiezorg vraagt volgens Désirée Bierlaagh om meer dan medische kennis en het beperken van risico’s. De onderzoekers leggen de nadruk op de vraag wat voor de individuele bewoner betekenisvol is en welke keuzes iemand zelf kan blijven maken. Daarmee verbinden zij de opleiding van studenten aan onderwerpen als eigen regie en kwaliteit van leven.
Ook de volgorde van het aanleren van zorgtaken komt in het onderzoek aan de orde. Bij een van de betrokken zorginstellingen beginnen stagiairs pas met lichamelijke verzorging nadat zij in de eerste weken eerst de bewoners en hun persoonlijke behoeften hebben leren kennen. De onderzoekers noemen zowel het onderwijs als de zorginstellingen verantwoordelijk voor een goede voorbereiding van studenten.
- Studenten ervaren tijdens stages dat zij niet altijd voorbereid zijn op onverwachte situaties.
- De onderzoekers vragen meer aandacht voor ethische dilemma’s en individuele behoeften.
- Onderwijs en zorginstellingen dragen gezamenlijk verantwoordelijkheid voor de voorbereiding op dementiezorg.
Oproep aan andere mbo-instellingen
mboRijnland en ROC Mondriaan roepen andere mbo-instellingen op om met de onderzoeksresultaten verder te werken. De uitkomsten zijn daarmee gericht op de aansluiting tussen opleidingen en de dagelijkse praktijk van dementiezorg. De onderzoekers benadrukken dat studenten niet alleen technische en medische vaardigheden nodig hebben, maar ook moeten leren hoe zij bewoners als persoon leren kennen en hun zelfstandigheid en eigenwaarde ondersteunen.
