De vraag naar jeugdzorg sluit onvoldoende aan op het beschikbare aanbod. Daardoor dreigen vooral kinderen en gezinnen met complexe en zware hulpvragen geen passende ondersteuning te vinden. Dat concludeert de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) in de Stand van de Jeugdzorg.
Verschillende definities bemoeilijken planning
Gemeenten en jeugdzorgaanbieders gebruiken volgens de NZa geregeld verschillende definities voor hulpvragen. Daardoor is voor aanbieders niet helder hoeveel zorg nodig is en in welke regio die beschikbaar moet zijn. Ook de registratie van de vraag en het aanbod verschilt. Dat maakt het moeilijk om de capaciteit op elkaar af te stemmen.
“Het inzicht in de beschikbaarheid van hulp, zodat vraag en aanbod op elkaar kunnen worden afgestemd, is echt onvoldoende”, zegt Anouk Mateijsen, directeur toezicht van de Zorgautoriteit.
De verschillen werken door in de uitvoering van contracten. Jeugdzorgaanbieders die afspraken maken met meerdere gemeenten krijgen te maken met uiteenlopende registratiewijzen. “En als je als jeugdzorgaanbieder afspraken met twintig gemeenten maakt, dan moet je ook aan verschillende manieren van registratie voldoen”, zegt Paulien Haverlach, manager toezicht jeugdzorg van de Zorgautoriteit.
Oproep tot landelijke standaardisatie
De onderzoekers roepen het Rijk, gemeenten en aanbieders op om gezamenlijk uniforme definities vast te stellen voor hulpvragen, tarieven en prestaties. Ook wachttijden zouden volgens de NZa op dezelfde manier moeten worden geregistreerd en gemeten. Landelijke standaardisatie is volgens de toezichthouder nodig om de beschikbaarheid van jeugdhulp beter inzichtelijk te maken.
De NZa noemt daarbij de volgende onderdelen:
- eenduidige definities van hulpvragen;
- gelijke uitgangspunten voor tarieven en prestaties;
- een uniforme registratie en meting van wachttijden;
- betere afstemming tussen gemeenten, regio’s en zorgaanbieders.
Zonder gezamenlijke standaarden zijn cijfers over hulpvragen, aanbod en wachttijden volgens Haverlach moeilijk met elkaar te vergelijken. Dat bemoeilijkt vooral het organiseren van multidisciplinaire jeugdhulp. De NZa koppelt de noodzaak van samenwerking bovendien aan de financiële problemen en personeelstekorten waarmee veel jeugdzorgaanbieders nog steeds te maken hebben.
Tekort bij complexe hulpvragen
De gevolgen zijn volgens de toezichthouder vooral zichtbaar bij hulp voor zware en specialistische problematiek. De NZa noemt onder meer complexe eetstoornissen, ernstige gedragsproblemen en agressie binnen gezinnen. Voor deze groepen is volgens het rapport onvoldoende hulp beschikbaar.
Het gebruik van jeugdzorg is vorig jaar na een jarenlange stijging licht afgenomen. Tegelijkertijd liepen de kosten voor gemeenten, die de jeugdzorg inkopen, opnieuw op. De NZa stelt dat niet duidelijk is waardoor het gebruik daalt. Dat kan volgens de toezichthouder samenhangen met een afgenomen vraag, maar ook met het feit dat passende hulp niet altijd beschikbaar is.