Levensverhalen kunnen behandelaren helpen bij het bepalen van een passende behandeling voor mensen met persoonlijkheidsstoornissen. Dat concludeert Silvia Pol, klinisch psycholoog-psychotherapeut en p-opleider bij GGNet, in haar promotieonderzoek aan de Universiteit Twente. Zij verdedigde haar proefschrift op vrijdag 30 oktober.
Systematische beoordeling van levensverhalen
Pol ontwikkelde voor haar onderzoek een checklist waarmee behandelaren levensverhalen op een vaste manier kunnen beoordelen. De checklist is bedoeld om informatie uit het levensverhaal te betrekken bij behandelkeuzes. Daarmee richt de aanpak zich niet uitsluitend op de klachten waarmee iemand zich aanmeldt, maar ook op de persoonlijke voorgeschiedenis en de manier waarop iemand betekenis geeft aan ervaringen.
Daarnaast onderzocht Pol hoe levensverhalen veranderen voor en na intensieve psychotherapie. De deelnemers rapporteerden na de behandeling meer autonomie en een betere kwaliteit van hun relaties. De onderzoeksbevindingen beschrijven daarmee uitkomsten die naast klachtenvermindering liggen en betrekking hebben op het dagelijks functioneren en herstel.
“Dit onderzoeksproject laat zien dat herstel niet alleen gaat over het verminderen van klachten. Het gaat ook over het ontwikkelen van een levensverhaal waarin iemand zichzelf weer kan herkennen, richting kan ervaren en verbinding kan maken met anderen”.
Voor het onderzoek ontwikkelden Pol, biografisch coach Renée Rosenboom en hoogleraar narratieve psychologie Gerben Westerhof samen met cliënten en behandelaren een herstelgerichte groepsinterventie. De methode kreeg de naam Een sterk verhaal. Deelnemers werken daarin aan hun eigen levensverhaal en geven opnieuw betekenis aan ervaringen.
Aandacht voor kracht en toekomst
De interventie behandelt volgens de onderzoeksbeschrijving niet alleen moeilijke gebeurtenissen. Ook persoonlijke kracht, mogelijkheden en een ander perspectief op de toekomst krijgen een plaats. In de eerste evaluatiestudies gaven deelnemers aan dat de aanpak aansluit bij hun behoeften. De studies wijzen daarnaast op mogelijke bijdragen aan zelfinzicht, zelfregie en een meer samenhangend en betekenisvol levensverhaal.
- De checklist van Pol ondersteunt een systematische beoordeling van levensverhalen bij behandelkeuzes.
- Deelnemers aan het onderzoek rapporteerden na intensieve psychotherapie meer autonomie en een betere kwaliteit van hun relaties.
- Een sterk verhaal is ontwikkeld als herstelgerichte narratieve groepsinterventie.
Een casusstudie laat zien dat de werkwijze ook binnen individuele therapie kan worden toegepast. Daarnaast is toepassing in combinatie met een vaktherapie, zoals beeldende therapie, onderzocht. De eerste evaluaties en de casusstudie vormen onderdelen van het onderzoek naar de betekenis van levensverhalen binnen de behandeling en het herstel van mensen met persoonlijkheidsproblematiek.
Herstelgerichte benadering
Het proefschrift onderstreept volgens Pol het belang van een behandelbenadering waarin ruimte is voor het levensverhaal van de cliënt. De aanpak is gericht op het opnieuw ordenen en betekenis geven aan ervaringen, met aandacht voor identiteit, richting en verbinding. Het onderzoek behandelt daarmee de rol van narratieve methoden binnen de geestelijke gezondheidszorg en niet alleen de vermindering van psychische klachten.
