Drie op de tien mantelzorgers van mensen met dementie zeggen de zorg nog maximaal een jaar te kunnen volhouden. Dat blijkt uit onderzoek van Alzheimer Nederland onder 12.000 mensen. De uitkomsten wijzen op een hoge belasting bij mantelzorgers, vooral wanneer de dementie verder is gevorderd.
Volgens Alzheimer Nederland ervaren twee op de drie mantelzorgers mentale problemen. Daarbij gaat het onder meer om depressie, angst en een burn-out. Ook lichamelijke klachten komen voor. Wiesje van der Flier, directeur van Alzheimer Nederland, zegt dat mantelzorgers te maken krijgen met onder meer slaapproblemen en een voortdurende zorgbelasting.
“We zien dat mantelzorgers zelf mentale en fysieke klachten krijgen: denk aan slaapproblemen, depressie, angst of burn-out. Dus de zorg stopt nooit.” — Wiesje van der Flier, directeur van Alzheimer Nederland
Toenemende afhankelijkheid maakt zorg zwaarder
De belasting neemt volgens Van der Flier vooral toe naarmate mensen met dementie meer zelfstandigheid verliezen. Mantelzorgers moeten dan vaker meegaan naar afspraken. Ook komt het voor dat zij hun naaste gedurende de dag voortdurend in de gaten houden of ’s nachts wakker zijn. Wanneer de mantelzorger de partner is van iemand met dementie, werkt die nachtelijke belasting eveneens door.
De gevolgen raken ook mantelzorgers die naast de zorg betaald werk hebben. Van der Flier zegt dat sommigen stoppen met werken of minder gaan werken vanwege de mantelzorg. Daarmee raakt de zorgsituatie niet alleen het welzijn van de mantelzorger, maar ook diens deelname aan het arbeidsproces. Het onderzoek onderscheidt daarbij mantelzorgers van naasten in verschillende stadia van dementie; de zwaarste belasting wordt gezien bij verder gevorderde dementie.
Praktische hulp vanuit de omgeving
Marcel Canoy, hoogleraar gezondheidseconomie aan de Vrije Universiteit, stelt dat de belasting niet volledig kan worden weggenomen, maar wel kan worden verminderd. Hij pleit voor zogenoemde zorgzame gemeenschappen. Daarin helpen mensen uit de omgeving niet alleen met persoonlijke zorg, maar ook met praktische zaken die tijd kosten.
- boodschappen doen voor iemand uit de buurt;
- vervoer regelen of iemand naar een afspraak brengen;
- een maaltijd koken;
- ondersteuning bieden aan mantelzorgers en hun naasten.
Volgens Canoy zijn dergelijke taken niet altijd medische of persoonlijke zorg, maar leggen ze wel beslag op de tijd van mantelzorgers. Hij ziet daarbij een mogelijke rol voor fitte 65-plussers die zich voor anderen willen inzetten. In Nederland zijn volgens de hoogleraar anderhalf miljoen 65-plussers die nog fit zijn en zich nuttig willen maken voor de samenleving.
Het onderzoek van Alzheimer Nederland maakt duidelijk dat de ondersteuning van mantelzorgers van mensen met dementie niet los kan worden gezien van de ontwikkeling van de ziekte. Naarmate de zelfstandigheid afneemt, neemt de intensiteit van de informele zorg toe. Tegelijkertijd rapporteert een groot deel van de mantelzorgers mentale problemen en geeft drie op de tien aan de zorg nog hooguit een jaar te kunnen volhouden.