Werkende mantelzorgers brengen volgens onderzoek van Ecorys een aanzienlijke maatschappelijke kostenpost met zich mee: in het centrale scenario ramen de onderzoekers de kosten op € 11 miljard per jaar. De studie beoogt inzicht te geven in de kosten die ontstaan wanneer de combinatie van werken en mantelzorgen moeilijk houdbaar wordt.
Uitsplitsing van de kosten
Ecorys laat zien dat het merendeel van het geraamde bedrag niet bestaat uit extra zorguitgaven, maar uit verminderde arbeidsinzet en gezondheidsschade bij mantelzorgers. De belangrijkste cijfers uit het onderzoek zijn:
- € 9,2 miljard aan verloren arbeidsinzet als gevolg van minder gewerkte uren in het centrale scenario;
- € 1,7 miljard door langdurig ziekteverzuim;
- € 54 miljoen aan geraamde extra zorgkosten gerelateerd aan mantelzorgers.
Ecorys plaatst de centrale raming van € 11 miljard in een bandbreedte: een voorzichtig scenario komt uit op € 8 miljard, terwijl de bovenkant van de schatting oploopt tot meer dan € 15,4 miljard. In de rapporttekst vat het bureau de uitkomst kernachtig samen:
“Een belastende en moeilijk houdbare combinatie van mantelzorg en werk” hangt samen met substantiële maatschappelijke kosten
Het onderzoek benadrukt dat de becijferde € 11 miljard specifiek betrekking heeft op de negatieve keerzijde van mantelzorg—namelijk wanneer zorgtaken ten koste gaan van arbeidsparticipatie en gezondheid—en niet de totale maatschappelijke waarde van mantelzorg. De studie wijst daarnaast op het belang van mantelzorg in het huidige zorgstelsel: mantelzorg voorkomt of stelt professionele zorg uit en levert zo maatschappelijke waarde.
Aantal mantelzorgers en context
Ecorys vermeldt dat rond 2024 ongeveer 5,5 miljoen volwassenen zorg verlenen aan een bekende met gezondheidsproblemen. Van hen combineert bijna de helft de zorgtaken met betaald werk; dat zijn naar schatting circa 2,7 miljoen werkende mantelzorgers. De combinatie van demografische ontwikkelingen (meer ouderen) en beleidskeuzes die inzetten op langer thuis wonen maken deze groep relevant voor werkgevers, gemeenten en zorginkopers.
Kenmerken van de kostenraming
De onderzoekers benadrukken dat de raming waarschijnlijk een ondergrens is, omdat sommige gevolgen van de combinatie werk en mantelzorg moeilijk in geld uit te drukken zijn. Ecorys onderscheidt in de analyse directe productiviteitsverliezen, verzuim en de beperkte optelsom van extra zorgkosten gerelateerd aan mantelzorgers zelf.
| Scenario | Geraamd bedrag per jaar |
|---|---|
| Centrale scenario | € 11 miljard |
| Voorzichtig scenario | € 8 miljard |
| Bovengrens | Meer dan € 15,4 miljard |
De analyse van Ecorys is bedoeld om de vraag rond de houdbaarheid van de combinatie werken en mantelzorg te kwantificeren en biedt cijfers die relevant zijn voor beleid op het terrein van arbeidsmarkt, Wmo-ondersteuning en werkgeversbeleid. De studie benoemt expliciet dat mantelzorg maatschappelijke waarde levert doordat professionele zorg wordt voorkomen of uitgesteld; de becijferde bedragen betreffen specifiek de negatieve effecten wanneer mantelzorgers hun werk verminderen, verzuimen of uitvallen door gezondheidsproblemen.
