Gendersensitieve zorg vraagt in de huisartsenpraktijk om meer dan kennis van lichamelijke verschillen tussen mannen en vrouwen. Ook gender, de rol die iemand in het leven inneemt en de manier waarop klachten worden geïnterpreteerd spelen een rol. Hedwig Vos, hoogleraar huisartsgeneeskunde, wijst op de invloed van historische kennisachterstanden en vooroordelen in de spreekkamer.
“Het zit het vooral in het bewustmaken van de vooroordelen die we hebben.”
Volgens Vos voelen veel vrouwen zich onvoldoende erkend wanneer zij met klachten bij de huisarts komen. Klachten worden volgens haar nog geregeld snel als psychisch beschouwd. Een deel van de medische kennis waarop huisartsen werken, is opgebouwd uit onderzoek dat in het verleden vaak bij mannen is uitgevoerd. Die kennis wordt inmiddels meer gelijkgetrokken, maar werkt nog door in de beschrijving en beoordeling van klachten.
Andere beoordeling van dezelfde woorden
Het verschil zit niet alleen in de manier waarop klachten zich lichamelijk kunnen uiten of in de werking van geneesmiddelen. Ook de beoordeling door de zorgverlener is onderdeel van gendersensitieve zorg. Vos stelt dat artsen dezelfde woorden van een man en een vrouw verschillend kunnen wegen en op basis daarvan tot andere conclusies kunnen komen.
“Zelfs als in de spreekkamer precies dezelfde woorden worden gebruikt door mannen of door vrouwen, wegen wij als dokter dat toch anders en trekken we andere conclusies.”
Onderzoek laat volgens Vos zien dat bij vrouwen minder snel diagnostiek wordt ingezet. Ook worden vrouwen vanuit de huisartsgeneeskunde procentueel minder vaak naar het ziekenhuis verwezen dan mannen. De hoogleraar koppelt die verschillen aan de noodzaak om in de opleiding en de dagelijkse praktijk bewust te blijven van de manier waarop klachten worden geïnterpreteerd.
- Kennisbasis: veel medische kennis is historisch gebaseerd op onderzoek bij mannen.
- Spreekkamer: dezelfde woorden kunnen bij mannen en vrouwen anders worden gewogen.
- Verwijzing: vanuit de huisartsgeneeskunde wordt procentueel minder vaak naar het ziekenhuis verwezen bij vrouwen dan bij mannen.
Niet uitsluitend een vrouwenthema
Vos benadrukt dat gendersensitieve zorg niet alleen over vrouwen gaat. Zij wil af van het idee van het ‘vrouwenhart’. Daarmee wordt een type hartklacht bedoeld dat samenhangt met aandoeningen van de kleine vaatjes en vaker bij vrouwen voorkomt, maar ook bij mannen kan voorkomen. Het omgekeerde geldt eveneens: borstkanker bij mannen is volgens Vos een voorbeeld van een aandoening die niet uitsluitend aan één geslacht kan worden gekoppeld.
Meer vrouwelijke artsen vormen volgens Vos op zichzelf geen oplossing. Ook zij worden opgeleid in een systeem waarin op een bepaalde manier over klachten bij vrouwen wordt gedacht. Daarom ligt de nadruk op het herkennen van vooroordelen en op blijvende aandacht voor de verschillen in kennis, beoordeling en verwijzing binnen de huisartsgeneeskunde.