Radboudumc onderzoekt een nieuwe operatiestrategie voor vrouwen met een erfelijk verhoogd risico op eierstokkanker. Zij kunnen mogelijk eerst hun eileiders laten verwijderen en de eierstokken pas vijf jaar of langer daarna. Daarmee wordt de overgang uitgesteld die nu direct ontstaat na het preventief verwijderen van beide organen.
Vrouwen met bijvoorbeeld een mutatie in het BRCA-gen krijgen momenteel het advies om hun eileiders en eierstokken uit voorzorg te laten weghalen. De reden is dat eierstokkanker vaak pas klachten geeft wanneer de ziekte al is uitgezaaid. Naar schatting heeft ongeveer 1 op de 200 vrouwen een erfelijk verhoogd risico. Bij deze groep ligt de kans op eierstokkanker tussen 10 en 45 procent, tegenover iets meer dan 1 procent bij andere vrouwen.
Operatie in twee stappen
De onderzochte aanpak bestaat uit twee ingrepen. Eerst worden de eileiders verwijderd. De eierstokken blijven voorlopig zitten en worden op een later moment alsnog verwijderd. Volgens het Radboudumc kan de vroege overgang daardoor worden uitgesteld. De vrouwen die voor deze preventieve operatie in aanmerking komen, zijn volgens arts Tamar Gootzen vaak tussen de 35 en 40 jaar oud.
“Normaal is dat een natuurlijk proces. Maar als het acuut is, kunnen klachten nog heviger zijn.”
Dat zegt Gootzen, die bij het Radboudumc op dit onderwerp promoveert. Zij noemt onder meer slaapproblemen, opvliegers, een lager libido en verminderd seksueel functioneren als mogelijke gevolgen van een abrupt optredende overgang. Op langere termijn noemt zij ook een grotere kans op hart- en vaatziekten en botontkalking.
Risico en timing
De preventieve operatie is ingrijpend voor vrouwen die nog niet de leeftijd van de natuurlijke overgang hebben bereikt. Gootzen wijst erop dat veel van hen jonge kinderen hebben en midden in hun werkende en sociale leven staan. De tweestapsaanpak is volgens het onderzoek minder ingrijpend en hangt samen met een betere kwaliteit van leven.
De belangrijkste verschillen tussen de huidige en de onderzochte aanpak zijn:
- bij de bestaande strategie worden eileiders en eierstokken preventief in één ingreep verwijderd;
- bij de nieuwe strategie worden eerst de eileiders verwijderd;
- de verwijdering van de eierstokken volgt vervolgens pas na vijf jaar of langer;
- de overgang wordt daardoor niet direct door de operatie veroorzaakt.
De aanleiding voor de nieuwe benadering ligt in inzichten over het ontstaan van eierstokkanker. Artsen ontdekten begin deze eeuw dat de ziekte in de meeste gevallen juist in de eileiders ontstaat. Het Radboudumc onderzoekt nu of die kennis ruimte biedt om de verwijdering van de eierstokken uit te stellen, zonder de preventieve aanpak volledig los te laten.
De onderzoeksresultaten van Gootzen vormen de basis voor de beoordeling van deze strategie. Het doel is vrouwen met een erfelijke aanleg een alternatief te bieden voor een operatie die hen op jonge leeftijd acuut in de overgang brengt.
