Een internationaal onderzoek onder leiding van het Radboudumc laat zien dat een systeem voor kunstmatige intelligentie (AI) prostaatkanker op MRI-scans even goed kan vaststellen als de gemiddelde radioloog. De onderzoekers analyseerden en toetsten het systeem met ruim 22.000 MRI-scans uit 22 landen. Tegelijkertijd kwamen duidelijke verschillen tussen ziekenhuizen naar voren.
Die variatie is relevant voor de toepassing van AI in de dagelijkse zorg. Een systeem dat goed presteert op één verzameling beelden, werkt niet automatisch met dezelfde betrouwbaarheid in een andere instelling. De onderzoekers wijzen daarom op het belang van toetsing in verschillende zorgomgevingen voordat dergelijke toepassingen breed worden ingezet.
Onderzoek bouwt voort op eerdere test
MRI is inmiddels de standaard voor de diagnostiek van prostaatkanker. Het aantal MRI-onderzoeken neemt toe, terwijl de beoordeling van de beelden specialistische kennis vraagt. De onderzoekers zien AI als mogelijke ondersteuning voor radiologen bij die beoordeling.
Het nieuwe onderzoek sluit aan op een studie uit 2024 die vanuit het Radboudumc werd gecoördineerd. In die studie werd AI beoordeeld op een gestandaardiseerde test met MRI-beelden van de prostaat. Het systeem behaalde daar een resultaat dat vergelijkbaar was met dat van radiologen. In het vervolgonderzoek is de gegevensbasis uitgebreid en zijn ook beelden uit bevolkingsonderzoeken meegenomen, naast scans van mannen bij wie al een verdenking op prostaatkanker bestond.
“Zo’n test biedt een onafhankelijke manier om AI-systemen op dezelfde gegevens en volgens vooraf vastgestelde criteria te beoordelen. Dat is belangrijk, omdat een hoge score tijdens de ontwikkeling niet automatisch betekent dat een AI-systeem ook in andere situaties betrouwbaar werkt.” — Henkjan Huisman, hoogleraar AI Guided Imaging en onderzoeksleider
Toetsing in drie klinische onderzoeken
Na de ontwikkeling en validatie op de ruim 22.000 MRI-scans is het systeem onderzocht in drie grote internationale klinische studies. Daaruit bleek dat de AI prostaatkanker net zo goed kon vaststellen als de gemiddelde radioloog. Dat gold zowel voor mannen die vanwege een verdenking een MRI ondergingen als voor deelnemers aan bevolkingsonderzoeken.
De studie keek daarmee niet alleen naar de prestaties van het systeem onder gecontroleerde omstandigheden. Ook de herkomst van de beelden en de verschillen tussen ziekenhuizen werden meegenomen. Volgens de onderzoekers laten de uitkomsten zien dat een algemene score geen volledig beeld geeft van de betrouwbaarheid in de praktijk.
- Gegevensbasis: ruim 22.000 MRI-scans uit 22 landen
- Vergelijking: het AI-systeem presteerde op het vaststellen van prostaatkanker als de gemiddelde radioloog
- Onderzoekssetting: drie internationale klinische studies, met zowel patiënten met een verdenking als deelnemers aan bevolkingsonderzoeken
Toenemende vraag naar beoordeling van MRI-scans
Wereldwijd krijgen jaarlijks steeds meer mannen de diagnose prostaatkanker. Het aantal diagnoses zal volgens de aangehaalde ontwikkeling in de komende twintig jaar verdubbelen tot ongeveer drie miljoen per jaar. Daarmee neemt ook de vraag naar beeldvorming en deskundige beoordeling toe.
De onderzoekers benadrukken dat de uitkomsten per ziekenhuis kunnen verschillen. De internationale vergelijking maakt zichtbaar dat prestaties uit een ontwikkelomgeving niet zonder meer kunnen worden doorgetrokken naar andere instellingen. Het Radboudumc leidt het onderzoek dat deze verschillen bij toekomstige toepassing van AI in de diagnostiek onder de aandacht brengt.