Zeer ernstig gewonde patiënten hebben 35 tot 45 procent minder kans om te overlijden wanneer zij rechtstreeks naar een level-1-traumacentrum worden gebracht. Dat blijkt uit onderzoek onder leiding van het UMC Utrecht, dat deze week is gepubliceerd in BMJ Medicine. Bij patiënten met hersenletsel ligt het verschil volgens de onderzoekers op ongeveer 50 procent.
Nederland werkt met drie niveaus voor de opvang van traumapatiënten: level 1, 2 en 3. In totaal zijn elf level-1-traumacentra aangewezen door het ministerie van Volksgezondheid. Deze centra moeten aan aanvullende eisen voldoen op het gebied van de deskundigheid van medewerkers en de beschikbare faciliteiten.
Besluit over bestemming begint op de ongevalslocatie
De studie richt zich op de gevolgen van de keuze waar een patiënt na een ongeval naartoe wordt gebracht. Die beslissing wordt al op de plaats van het ongeval genomen. De ernst van het letsel is daar echter niet altijd volledig vast te stellen. De Injury Severity Score (ISS) kan pas goed worden bepaald nadat de patiënt in het ziekenhuis medisch is onderzocht.
“Maar voor de patiënten die er het ernstigst aan toe zijn is het overduidelijk beter als zij naar een level-1-traumacentrum worden gebracht. Ook als dat betekent dat de ambulance langer onderweg is.”
Dat zegt Mark van Heijl, onderzoeker aan het UMC Utrecht en traumachirurg in het Diakonessenhuis. Hij benadrukt dat patiënten met minder ernstig letsel in level-2- en level-3-centra een even goede overlevingskans hebben en daar eveneens goede zorg ontvangen. Het verschil uit het onderzoek betreft vooral de groep die er het ernstigst aan toe is.
Landelijke norm wordt in weinig regio’s gehaald
Landelijk is afgesproken dat 90 procent van de patiënten met het ernstigste letsel in een gespecialiseerd level-1-traumacentrum wordt opgevangen en behandeld. Die norm wordt volgens de onderzoekers in bijna geen enkele regio in Nederland gehaald. Het UMC Utrecht is een level-1-centrum; het Diakonessenhuis, waar Van Heijl als traumachirurg werkt, heeft level 2.
- 35 tot 45 procent: lagere kans op overlijden voor zeer ernstig gewonde patiënten bij directe opvang in een level-1-traumacentrum.
- Ongeveer 50 procent: lagere kans op overlijden bij patiënten met hersenletsel.
- 90 procent: het landelijke percentage ernstig gewonde patiënten dat volgens de afspraak in een level-1-traumacentrum moet worden behandeld.
Voor de triage op locatie bestaan hulpmiddelen. In Nederland wordt daarvoor onder meer een internationale score gebruikt. Daarnaast is het Acute Care Triage Platform beschikbaar, dat eerder bekendstond als de Trauma Triage App. De onderzoekers wijzen erop dat de juiste inschatting op de ongevalslocatie bepalend is voor de keuze van het traumacentrum.