De financiële omvang van zorgfraude is niet vastgesteld, maar kan volgens oud-minister van Volksgezondheid Edith Schippers aanzienlijk hoger liggen dan vaak wordt aangenomen. In het televisieprogramma WNL Op Zondag schatte zij het jaarlijkse verlies op € 15 tot € 20 miljard. Het bedrag van € 10 miljard dat vaker wordt genoemd, is volgens Schippers eveneens een schatting.
Verschillende vormen van misbruik
Fraude met zorggeld kan volgens de oud-minister onder meer bestaan uit het declareren van uren die niet zijn gewerkt of zorg die niet, of slechts beperkt, is geleverd. Ook kan geld dat voor begeleiding en ondersteuning is bedoeld, worden gebruikt voor privé-uitgaven. In het programma werden onder meer luxeauto’s, vakanties en casinobezoeken als voorbeelden genoemd.
“Criminaliteit is er in de hele samenleving. In een sector waar heel veel geld omgaat en waarin veel kwetsbare mensen zitten, maakt de gelegenheid ook de dief.”
Schippers was van 2010 tot 2017 minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Zij stelde dat de controle op zorgaanbieders vóór hun toelating moet worden aangescherpt. Daarnaast pleitte zij voor krachtiger optreden wanneer fraude is vastgesteld. De oud-minister gaf aan tijdens haar eigen ministerschap al maatregelen te hebben willen invoeren, maar daarbij tegen wettelijke beperkingen te zijn aangelopen.
Toetsing vóór toelating
Volgens Schippers moeten zorgaanbieders vooraf beter op hun integriteit worden beoordeeld. Zij verwees daarbij naar maatregelen die de huidige minister van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport, Mirjam Sterk, volgens haar heeft voorgesteld. De voorgestelde aanpak zou zich richten op een integriteitstoets voordat aanbieders toegang krijgen tot de zorgmarkt.
Ook na toelating ziet Schippers een rol voor controle en handhaving. Zij wees erop dat zorgverzekeraars niet zonder meer kunnen nagaan of gedeclareerde zorg daadwerkelijk is geleverd. Privacyregels spelen daarbij volgens haar een rol. Daarmee benoemde zij zowel de controle vooraf als de mogelijkheden om achteraf op declaraties en besteding van zorggeld te handhaven.
Bedragen blijven schattingen
De genoemde bedragen zijn geen vastgestelde landelijke fraudecijfers. Schippers presenteerde zowel de bandbreedte van € 15 tot € 20 miljard als het vaak genoemde bedrag van € 10 miljard als schattingen. De uitzending bracht verschillende situaties onder de aandacht waarin zorggeld niet terechtkomt bij de begeleiding en ondersteuning waarvoor het is bedoeld.
- Geschatte omvang: € 15 tot € 20 miljard per jaar volgens Edith Schippers.
- Vaak genoemd bedrag: € 10 miljard, eveneens een schatting.
- Voorgestelde aanpak: integriteitstoetsing vóór toelating en strengere handhaving na vastgestelde fraude.
Schippers vatte haar pleidooi samen als een combinatie van preventie en optreden achteraf: “Zorg er aan de voorkant voor dat je integriteitstoetsen doet. Ga vervolgens handhaven en straffen als ze gepakt zijn.”
