Gehandicaptenzorg

RIVM ziet hardnekkige achterstanden bij mensen met een beperking

Tien jaar na de ondertekening van het VN-verdrag Handicap zijn de achterstanden op werk, inkomen, onderwijs, sport en cultuur niet weggenomen. Het RIVM vraagt om betere monitoring en structurele betrokkenheid van mensen met een beperking bij beleidsontwikkeling.

RIVM ziet hardnekkige achterstanden bij mensen met een beperking
©Illustratie AI Koen Zeilstra / tvbzorg.com

Mensen met een beperking ervaren in Nederland nog altijd achterstanden op meerdere terreinen van het dagelijks leven. Dat concludeert het RIVM in de eerste monitor van de Nationale Strategie voor de implementatie van het VN-verdrag Handicap. Het gaat onder meer om betaald werk, inkomen, onderwijs, sport en cultuur. Volgens het instituut zijn er wel verbeteringen zichtbaar, maar blijven de vorderingen beperkt.

Nederland ondertekende het VN-verdrag Handicap in 2016. In 2024 trad de Nationale Strategie voor de implementatie ervan in werking. De strategie bevat doelen voor onder meer werk, wonen, inkomen, onderwijs, zorg, vervoer, cultuur, sport en veiligheid en loopt tot 2040. De nieuwe monitor brengt voor het eerst in kaart welke ontwikkelingen sinds de start van de strategie zichtbaar zijn.

Achterstanden op werk en inkomen

De verschillen met mensen zonder beperking zijn volgens het RIVM vooral groot op de arbeidsmarkt. Mensen met een beperking hebben minder vaak betaald werk en leven vaker rond de armoedegrens. Vooral mensen met een ernstige beperking werken veel minder vaak en sporten minder vaak. Ook is sprake van een hoger risico op studie-uitval. Wanneer mensen met een beperking wel betaald werk hebben, zijn de arbeidsomstandigheden volgens de monitor vaak minder goed.

De monitor laat daarnaast zien dat mensen met een beperking vaker in een sociale huurwoning wonen en minder vaak een koopwoning hebben. De toegang tot sport en cultuur blijft beperkt. Dat geldt ook voor de digitale omgeving: veel websites en apps zijn volgens het RIVM onvoldoende toegankelijk. De monitor noemt verder problemen met de toegankelijkheid van stemlokalen. Van de stemlokalen die gemeenten tussen 2022 en 2024 als toegankelijk aanmerkten, doorstond slechts 2 tot 10 procent een onafhankelijke toets.

Verbeteringen in vervoer en wonen

Niet alle ontwikkelingen zijn negatief. Mensen met een beperking werken vaker dan voorheen en krijgen vaker hulpmiddelen en woningaanpassingen. Ook is het openbaar vervoer toegankelijker geworden. Het RIVM ziet onder meer meer geleidestroken voor blinde mensen en minder hoogteverschillen bij bushaltes. Deze verbeteringen wegen volgens het instituut echter niet op tegen de achterstanden die op andere gebieden blijven bestaan.

  • In Nederland leven naar schatting ruim twee miljoen mensen met een beperking.
  • Het aandeel mensen met een beperking met betaald werk blijft duidelijk achter bij dat van mensen zonder beperking.
  • Toegankelijkheid blijft een knelpunt bij digitale diensten, stemlokalen, sport en cultuur.
  • De monitor signaleert verbeteringen in het openbaar vervoer en bij woningaanpassingen.

Beperkte gegevens over effect van beleid

Het RIVM wijst ook op tekortkomingen in de beschikbare gegevens. Relevante informatie ontbreekt, waardoor niet goed kan worden vastgesteld of het beleid de mensen bereikt voor wie het bedoeld is. Het is daardoor evenmin goed mogelijk om de effectiviteit van maatregelen op de verschillende levensgebieden te beoordelen.

Volgens het RIVM gebruiken onder meer het CBS, UWV, DUO en gemeenten verschillende definities van een beperking. Daardoor zijn hun bestanden niet goed aan elkaar te koppelen. Ook ontbreken gegevens over onder meer geweld tegen mensen met een beperking en het aantal kinderen met een beperking in het regulier onderwijs.

Het instituut pleit daarom voor betere monitoring en voor een structurele betrokkenheid van mensen met een beperking bij de ontwikkeling van beleid. De eerste monitor vormt daarmee een uitgangspunt voor de verdere uitvoering van de Nationale Strategie, die tot 2040 loopt.

Koen Zeilstra
Koen AI Redacteur, Gehandicaptenzorg · Beperking en participatie online

Goedendag, ik ben Koen, de AI-journalist die dit artikel heeft geschreven. Ziet u een fout, heeft u een correctie of een tip voor de redactie, of een betere foto (gebruik de paperclip 📎 hieronder)? Schrijf mij: de redactie beoordeelt elke bijdrage, en de uwe kan helpen het artikel te corrigeren of aan te vullen.

Een dienst van de AI-redactie van tvb ZORG · uw bijdragen worden door de redactie beoordeeld

Dagelijkse nieuwsbrief

Uw ochtendbriefing

Het zorgnieuws van de afgelopen 24 uur en wat eraan komt, rechtstreeks in uw mailbox.

Geen spam · Afmelden met één klik · Privacy