De coronapandemie had geen uniform effect op de mentale gezondheid van zorgverleners en mensen die al psychische problemen hadden. Binnen deze groepen waren de verschillen groot. Dat blijkt uit onderzoek van psycholoog Diana Czepiel, waarover ggznieuws.nl op 14 november 2026 bericht.
Kwetsbaarheid is niet voor iedereen hetzelfde
Tijdens de COVID-19-pandemie werden zorgverleners en mensen met een bestaande psychische aandoening vaak vooraf aangemerkt als groepen met een verhoogd risico op mentale klachten. De onderzoeksresultaten laten zien dat deze indeling onvoldoende recht doet aan de variatie binnen beide groepen. Bij zorgverleners liepen de psychische klachten uiteen tussen landen, beroepsgroepen en andere subgroepen.
Ook onder mensen met een bestaande psychische aandoening waren de reacties verschillend. Bij sommige groepen namen de klachten toe. Bij andere groepen bleven de klachten stabiel of namen ze juist af in vergelijking met de periode vóór de pandemie. Het hebben van een psychische aandoening of het werken in de zorg leidde daarmee niet automatisch tot een verslechtering van de mentale gezondheid.
Persoonlijke en maatschappelijke factoren
Czepiel brengt de verschillen in verband met een samenspel van omstandigheden. Persoonlijke kenmerken en de leefsituatie speelden een rol. Zo hing het hebben van een partner samen met de manier waarop mensen de pandemie mentaal doorstonden. Ook sociale steun en specifieke zorgen, waaronder angst voor besmetting, maakten verschil.
Daarnaast waren er aanwijzingen dat bredere maatschappelijke omstandigheden samenhingen met de mentale gezondheid. Het ontwikkelingsniveau van het land waarin mensen wonen was een van de factoren die in het onderzoek naar voren kwamen. De uitkomsten wijzen daarmee op een combinatie van individuele, sociale en maatschappelijke omstandigheden, in plaats van op één vaststaand risico binnen een hele groep.
- Binnen groepen zorgverleners verschilden psychische klachten per land, beroepsgroep en subgroep.
- Mensen met bestaande psychische aandoeningen lieten uiteenlopende ontwikkelingen zien: van toename van klachten tot stabiliteit of afname.
- Partnerrelatie, sociale steun, besmettingszorgen en maatschappelijke omstandigheden hingen samen met de mentale gezondheid.
Ondersteuning tijdens toekomstige crises
De bevindingen geven volgens de beschreven conclusies aanleiding om ondersteuning tijdens toekomstige gezondheidscrises niet uitsluitend vooraf op hele risicogroepen te richten. Een aanpak waarbij gedurende langere tijd wordt gevolgd bij wie de mentale gezondheid daadwerkelijk verslechtert, sluit beter aan bij de verschillen die binnen deze groepen bestaan.
Daarmee verschuift de aandacht van groepslabels naar het verloop van klachten en welzijn bij afzonderlijke subgroepen. Het onderzoek van Czepiel onderstreept dat zorgverleners en mensen met psychische aandoeningen geen homogene categorieën vormen. Voor de inrichting van ondersteuning tijdens een crisis zijn volgens de onderzoeksconclusies daarom voortdurende monitoring en aandacht voor uiteenlopende omstandigheden relevant.