Gemeenten besteden in hun beleidsvorming steeds vaker aandacht aan ervaringsdeskundigen. In 2016 werd in 1,7 procent van de gemeentelijke raadsstukken over sociale onderwerpen naar deze groep verwezen. In 2025 was dat aandeel gestegen naar 3,45 procent. Dat blijkt uit onderzoek van onderwijsinstituut Laudius naar alle raadsstukken uit de periode 2016 tot en met 2025.
Verdubbeling in tien jaar
Laudius analyseerde beleidsstukken, raadsvoorstellen, moties, raadsvragen en begrotingen van Nederlandse gemeenten. Het aantal raadsstukken over het sociaal domein nam in de onderzochte periode toe van 74.216 in 2016 naar 122.939 in 2025. Het aandeel stukken waarin een ervaringsdeskundige ter sprake kwam, groeide in dezelfde periode met ruim een factor twee.
| Jaar | Raadsstukken over sociale onderwerpen | Aandeel met verwijzing naar ervaringsdeskundige |
|---|---|---|
| 2016 | 74.216 | 1,7 procent |
| 2025 | 122.939 | 3,45 procent |
Ervaringsdeskundigen zijn mensen die ingrijpende situaties zelf hebben meegemaakt en hun ervaringen en kennis vervolgens professioneel inzetten. Volgens Laudius gebeurt dat onder meer om beleid beter te laten aansluiten op de praktijk. De aandacht lag tien jaar geleden vooral bij de geestelijke gezondheidszorg. Inmiddels komen ervaringsdeskundigen volgens het onderzoek ook bij andere sociale onderwerpen vaker voor in gemeentelijke stukken.
Verschillen tussen gemeenten
De mate waarin gemeenten ervaringsdeskundigheid in hun raadsstukken opnemen, verschilt per gemeente. Laudius meldt dat binnen de groep gemeenten met meer dan 100.000 inwoners Delft de lijst aanvoert. Ook tussen gemeenten van verschillende omvang bestaan verschillen in de frequentie waarmee ervaringsdeskundigen in stukken over het sociaal domein worden genoemd.
De stijging is zichtbaar over de volledige onderzoeksperiode. Daarmee gaat het niet om één afzonderlijke beleidsnota of een tijdelijk gemeentelijk programma, maar om verwijzingen in verschillende typen raadsstukken. De analyse omvat zowel formele voorstellen en begrotingen als moties en raadsvragen.
“Binnen het sociaal domein wordt steeds vaker gewerkt vanuit het principe ‘niets over ons, zonder ons’. Beleid dat alleen op papier wordt bedacht, sluit namelijk niet altijd aan op de praktijk. Mensen leven nu eenmaal niet volgens protocollen.”
Dat zegt Danny Grapendaal, docent Ervaringsdeskundige bij Laudius. Volgens hem verklaart een groeiend bewustzijn bij gemeenten waarom ervaringsdeskundigen vaker in raadsstukken worden genoemd. Het onderzoek brengt daarmee vooral de zichtbaarheid van ervaringsdeskundigheid in de gemeentelijke beleidsdocumenten in kaart.
- Het aandeel raadsstukken met een verwijzing naar ervaringsdeskundigen steeg van 1,7 naar 3,45 procent.
- De analyse omvat alle gemeentelijke raadsstukken over sociale onderwerpen uit 2016 tot en met 2025.
- De aandacht verbreedde zich volgens Laudius van de geestelijke gezondheidszorg naar andere thema’s in het sociaal domein.